الملا فتح الله الكاشاني

283

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

و نفعى از آن بما نخواهد رسيد و مستلزم عبث خواهد بود پس تعجيب بفعل تو اليق و انسب است از فعل ما ( نعوذ باللَّه من مقالتهم القبيحة و المهلكة و عقيدتهم الردية المرديه ) و از مقاتل چنان مروى است كه ثعلبة بن غيم اوسى و اسعد بن زرارهء خزرجى بر يكديگر مفاخرت كردند ثعلبه گفت خذيمة بن ثابت كه ذو الشهادتين است و حنضله كه غسيل ملائكه است و عاصم بن ثابت بن افلح كه حمى الدين است و سعد بن معاذ كه عرش رحمن بجهة او بلرزه درآمد و حقتعالى به حكم كردن او بر بنى قريظه راضى شد از مااند اسعد گفت كه چهار كس از مااند كه احكام و اتقان قران كردند و آن را از خلل و نقص و زياده نگاه داشتند ابى بن كعب و معاذ بن جبل و زيد بن ثابت و ابو زيد و نيز سعد بن عباده كه خطيب انصار است و رئيس ايشان از ماست و اين مفاخرت بمنازعه كشيد و خزرجى گفت اگر رسول خدا مبعوث نمىگشت ما شما را مستأصل ميساختيم و ذرارى شما را اسير ميكرديم و ازواج شما را بنكاح در مىآورديم اوسى گفت قبل از اسلام شما از بين ما نميتوانستيد كه از خانه بيرون آئيد پس چگونه دعوى بيمعنى ميكنى پس منازعه بمسايفه كشيد اين خبر به حضرت رسالت ( ص ) رسيد بر دراز گوشى سوار شد و ايشان را از هم تفريق فرمود و آشتى داد مقارن اينحال جبرئيل ( ع ) نازل شد و اين آيات آورد كه * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * اى گروه گرويدگان از اوس و خزرج و غيرهم * ( اتَّقُوا اللَّه ) * بترسيد از خدا * ( حَقَّ تُقاتِه ) * چنان كه سزاى ترسيدن است از او و آن استفراغ وسع است از قيام بواجب و اجتناب از محارم كقوله فَاتَّقُوا اللَّه مَا اسْتَطَعْتُمْ و از ابن مسعود و حسن و قتاده مرويست كه حق تقات او آنست كه فرمانبردارى او كنيد و به هيچ وجه در حق او عصيان نورزيد و بشكر گذارى او اشتغال نمائيد و در هيچ وقت كفران او نورزيده و پيوسته بذكر او مشغول باشيد و در هيچ زمانى از ازمنه ازو ذاهل و غافل نشويد و اينقول از ابى عبد اللَّه ( ع ) مأثور است و نزد جبائى مراد از آن اتقا است از جميع معاصى و نزد بعضى ديگر مراد تنزيهء طاعت است از التفات و استناد به آن و از توقع مجازات بر آن و مجاهد گفته كه آن مجاهده است در راه خدا و عدم مبالات در آن از لوم لائم و قيام نمودن بقسط از براى او در حين خوف و امن و در نسخ اين آيه خلافست قتاده و ربيع و سدى نيز بر آنند كه منسوخست بآيهء فَاتَّقُوا اللَّه مَا اسْتَطَعْتُمْ و اين مرويست از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه ( ع ) و اكثر مفسران بر آنند كه بعد از نزول اين آيه صحابه گفتند يا رسول اللَّه ( ص ) و من يقوى على هذا كيست كه قوت و طاقت اين داشته باشد چه تقواى بر آن وجه كه حق او باشد هيچكس را مقدور نيست عنايت الهى بار مشقت از اين امت رفع فرموده ناسخ اين آيه انزال فرمود كه فَاتَّقُوا اللَّه مَا اسْتَطَعْتُمْ يعنى پرهيز